Tại Sao Là Công Giáo?

Catholic Common Ground Initiative

Hoàng Quý

Lts. Bài báo này tác giả đã đăng trong Nguyệt San Diễn Đàn Giáo Dân số 5, tuy nhiên nhận thấy bài báo này vẫn thích hợp với hoàn cảnh hiện nay hơn bao giờ hết, nhất là giữa lúc Giáo Kỳ đang sống trong cơn khủng hoảng niềm tin sau những đại hoạ của lạm dụng tình dục và bao che, trong khi Giáo Hội Việt Nam đang bước vào những giao động lãnh đạo và đạo đức. Chúng tôi xin đăng lại ở đây cống hiến bạn đọc.

Nhìn vào Giáo Hội Công Giáo Hoa Kỳ

Ngày 12-8-1996 Cố Hồng Y Joseph Bernardin, một vị Hồng Y sáng giá vào bậc nhất của Giáo Hội Hoa Kỳ và hơn hai mươi nhân vật lừng danh trong Giáo Hội Hoa Kỳ, trong đó có cả ĐHY Mahony của Los Angeles, đã loan báo với báo chí một bản Công Bố mục vụ quan trọng và thành lập cơ sở mang tên Dự Án Khu Đất Đứng Chung Công Giáo (Catholic Common Ground Project) và sau đó đổi thành Sáng Kiến Khu Đất Đứng Chung Công Giáo (Catholic Common Ground Initiative). Sau khi bản công bố được tung ra, phản ứng thật thần kỳ. Bản công bố mau lẹ lan truyền trong cả Giáo hội hoàn vũ. Chỉ trong hai tháng đã tung ra khoảûng ba tới bốn trăm ngàn ấn bản. Hầu như các nhật báo và tạp chí đều đăng tải bản công bố quan trọng này. Hàng chục ngàn người lấy xuống từ mạng lưới. Bản công bố tức khắc được dịch ra tiếng Tây Ban Nha, tiếng Đức và được chuyền đi giữa các nhà lãnh đậo tôn giáo tại Thuỵ Sĩ, Đức, Áo. Các đài truyền thanh và truyền hình loan báo như một tin thuộc loại nóng bỏng của thế giới. Chỉ trong một thời gian ngắn, hàng trăm người viết thư chúc mừng ĐHY Bernardin và National Pastoral Life Center (Trung Tâm Đời Sống Mục Vụ Quốc Gia).

Lý do bản công bố thu hút được sức chú ý rộng lớn như vậy chính vì đã đưa ra những vấn đề còn đang vòng đàm luận trong giáo hội, vì đã mạnh bạo kêu gọi giáo hội đối thoại về những vấn đề gai góc. Và như vậy, chắc chắn gặp những phê bình công khai lên án do bốn Hồng Y thân hữu của Cố Hồng y Bernardin chống lại bản công bố và chống tổ chức Initiative. Quả thực bản công bố đã làm rúng động công luận. Nhiều người phấn khởi, trong lúc một thiểu số lại lo sợ.

Bước vào thiên niên kỷ mới, chúng ta cần thiết định lại các mối quan tâm của chúng ta vào các thời điểm mới, hoàn cảnh mới, chứ không chỉ đơn thuần nơi những thách đố của lối sống niềm tin thủ cựu. Hơn bao giờ hết, chúng ta cần phải nhận thức rằng Chúa Kitô đã đi vào trần giới với Tin Mừng của Ngài, thì giờ đây Tin Mừng của Ngài vẫn tiếp tục đem đến ý nghĩa cho các hoàn cảnh của thời đại hôm nay và sứ mệnh của Ngài cho thế giới.

Bài quan điểm này chúng tôi dựa theo Đức Ông Philip J. Murnion mở đầu phần giới thiệu Bản Công Bố bằng cách đưa ra vấn đề: “Phải chăng Giáo hội Công Giáo Hiệp Chủng Quốc bước vào thiên niên kỷ mới như một giáo hội hứa hẹn không, khi được tăng trưởng bằng đức tin sống động của các thế hệ mới vươn dậy và có khả năng trở thành sức mạnh làm dậy men nền văn hóa của chúng ta?”

Đặt vấn đề như thế, tác giả bài viết khai mở cho bản công bố chung: “Được mời gọi làm người Công giáo: Giáo hội đang trong Thời điểm Lâm nguy.” (Called to Be Catholic: Church in the Time of Peril). Tác giả Murnion phân tách bản công bố này thật rõ ràng khi nhìn ra
đối tượng: Giáo hội Công giáo Hiệp Chủng Quốc
Hy vọng: Giáo hội cần trở thành sức mạnh làm dậy men nền văn hóa của chúng ta
Điều kiện: đức tin sống động của các thế hệ mới.
Như vậy Giáo hội trở thành như một lợi khí của Nước Chúa hiện diện giữa trần gian, chứ không còn phải là mộït cộng đồng chỉ cần đến lòng thương xót và ủi an, nhưng chính yếu cho Cộng đồng Kitô giáo là phải quan tâm đến bản công bố kể trên.

Philip J. Murnion tiếp tục đặt ra cho chúng ta những câu hỏi cần suy tư: Điều gì đang cản trở giáo hội không hoàn thành được sứ mệnh của mình? Muốn thi hành được sứ mệnh của giáo hội, chúng ta cần phải làm gì? Lời công bố “Được mời gọi làm người Công giáo: Giáo hội đang trong Thời đại Lâm nguy”, được coi như chủ đề của bài viết này, khơi động cho chúng ta nhìn ra một số những khuynh hướng đầy khó khăn đang gây nhiều sóng gió cho Giáo hội: tệ nạn phân hóa trong hàng ngũ lãnh đạo; những bật rễ hoặc lẫn lộn niềm tin nơi các tín hữu, nhất là giới trẻ; những hoài nghi về căn tính của mình nơi các cơ sở Công giáo. Giữa những khó khăn chồng chất này, nạn phân hóa cần được đặc biệt chú tâm, một nạn phân hóa làm “dập tắt các cuộc thảo luận và gây què quặt cho công việc lãnh đạo giáo hội.”; Từ suy yếu lãnh đạo, các giáo hội địa phương thiếu thốn các dấn thân mục vụ.

Như vậy điều gì cần thiết để uốn nắn lại các hoàn cảnh và tăng cường sức mạnh giúp giáo hội hoàn thành được sứ mệnh của mình? “Người Công giáo Hoa Kỳ cần phải tái lập lại các điều kiện để từ những khác biệt, chúng ta phải tích cực xây đắùp nên một khu đất chung đặt niềm tin vào Chúa Giêsu Kitô như một nền móng vững chắc, được đánh dấu khả tín bằng truyền thống Công giáo sống động và được điều hướng bằng tinh thần canh tân hòa nhã, đối thoại, quảng đại và biết tham vấn một cách rộng rãi và nghiêm chỉnh.”

Vừa rồi là chương trình do bản công bố đề nghị: một cố công của giới Công giáo thực sự cam kết dấn thân cho Chúa và thể hiện tinh thần trách nhiệm với Giáo hội, đi theo mục tiêu hoàn toàn mục vụ là tăng cường sức mạnh giúp Giáo hội hoàn thành sứ mệnh trong thiên niên kỷ mới.

Nhìn về Giáo Hội Công Giáo Việt Nam

Như một thiên ân, cuốn sách của Đ/Ô Philip J. Murnion đến với chúng ta đúng lúc khi Giáo Hội Việt Nam đang đứng trước những vấn đề gai góc tương tự của Hoa Kỳ: tình trạng phân hóa, thiếu lãnh đạo, thiếu đào tạo, thiếu các mục vụ quy mô, cũng như thiếu các chiến dịch cầu nguyện. Phần đông người ta chỉ nhìn các sinh hoạt bề ngoài, với những rước sách tưng bừng, những thánh lễ đông đảo để tự mãn với các mục vụ của mình, trong lúc những vấn đề gai góc đang nổi dậy cộm trong Giáo hội lại được cố tình che đậy hoặc làm ngơ.

Thực vậy, nhìn vào chiều sâu kín đáo và thầm lặng trong giáo hội, những đợt sóng ngầm đang cuồn cuộn nổi lên, điển hình “Vụ Cha Lý” đang gây ra những chia rẽ trầm trọng giữa giáo sĩ và giáo dân, giữa giáo sĩ và giáo sĩ. Với thời đại tin học, truyền thông mau lẹ và lan rộng khắp hang cùng ngõ hẻm trên toàn thế giới, các mục tử không thể bịt miệng con chiên được nữa. Là mục tử, tức là người chăn dắt, người hướng đạo, giữ im lặng hoàn toàn và thiếu hướng dẫn mục vụ, là một điều nghịch lý, cũng như tắc trách.

Phải nhìn nhận người giáo dân Việt Nam rất ngoan ngoãn với các chủ chiên, nhưng tới một mức độ nào đó, con cái không chịu đựng được nữa và bộc lộ ra những lời cay đắng, thế là bị kết tội “chống cha, chống Chúa, chống giáo hội.”

Gần đây nhất, VietCatholic News, một cơ quan truyền thông do một giáo sĩ lấy danh nghĩa Công giáo (Catholic), đã tung ra bản tin gây sóng gió và “ẩu đả” (giữa hai ông NPL và TG) trong giới truyền thông và trí thức Công giáo như một quả bom thối: “... Các vị cũng trình bầy cho Đức Cha (Nguyễn Văn Hòa) nghe về sinh hoạt Cộng Đồng Công Giáo Hải Ngoại và tại hải ngoại cũng có trào lưu một số ít phần tử rất ít đạo đức chủ quan ăn không ngồi rồi chỉ tay năm ngón phê phán các Tu Sĩ Việt Nam.”

Từ trái bom này, linh mục Giám đốc bị giới truyền thông khai thác tận tình về đời tư và nhiều người đặt vấn đề phẩm chất đạo đức của vị giám đốc này, coi mình như nắm trong tay cơ quan thông tấn xã của Giáo hội Công giáo Việt Nam!

Từ những bất đồng quan điểm, có thể xuất phát từ những luận cứ nghiêm chỉnh hoặc những lợi lộc hoặc tham vọng nằm đàng sau, thay vì tiến ra tiền tuyến chiến đấu dành tự do tôn giáo cho Việt Nam, hàng ngũ Công giáo lại quay ra “chống” nhau, trong khi đó, các giới chức lãnh đạo lại giữ thái độ hoàn toàn im lặng trước cảnh “huynh đệ tương tàn” và cảnh một chiến binh của mình (Lm. Lý) bị tòa án địch quân xử án bất công và ngang ngược.

Vấn đề gai góc thứ hai chúng tôi đưa ra ở đây chính là hàng năm, phẩm và lượng của người tín hữu Việt Nam, đặc biệt giới trẻ, tăng hay giảm? Số tín hữu tân tòng tăng thêm có bù đắp được số các tín hữu bỏ đi lễ và xa rời các sinh hoạt trong cộng đoàn không? Ngay chính chúng ta đây, chưa chắc chúng ta nắm vững được con cái chúng ta có tham dự các thánh lễ và các bí tích đều đặn không, đấy là chưa nói tới việc chúng có nếp sống cầu nguyện thân thiết với Chúa và tham gia các công tác tông đồ, truyền giáo? Khi mà từ hải ngoại cũng như trong nước, người ta đo mức độ thành công mục vụ bằng thước đo quyên góp được nhiều đôla, và làm việc gì cũng cần phải quyên góp đôla trước đã, thì quả thực đồng đôla đang trở thành chúa còn cao cấp hơn chính cả Thiên Chúa nữa. Thảo nào các tín hữu Việt Nam đã và đang chứng kiến những cảnh tượng phản chứng Tin Mừng, như trường hợp có vị chủ chiên đi ngoại quốc quyên góp tiền xây giếng cho dân nghèo, nhưng thực chất lại về sắm xe hơi sang trọng, hoặc gửi ngân hàng kiếm lời!

Đi tìm một vùng đất đứng chung cho Giáo hội Việt Nam

Thực tế còn nhiều bi đát khác nữa. Ở đây chúng tôi không làm công việc bới lông tìm vết để than van, trách móc, hoặc nói cho hả giận, nhưng chính yếu chúng tôi muốn phơi bầy một số vấn đề gai góc, để từ đó chúng ta noi gương Giáo hội Hoa Kỳ đi tìm một vùng đất chung, một mẫu số chung, cho mọi người đều có thể cùng đứng với nhau để kiến tạo được những công trình chung ích lợi cho các tâm hồn và cho đất nước, thay vì từ trước cho tới nay cứ đi tìm những sơ hở, những yếu kém của nhau để bôi nhọ nhau, đè bẹp nhau, lấn lướt nhau, áp đảo nhau.

Bài du ca“Không phải là lúc” của Nguyễn Đức Quang lại day dứt tâm tư chúng ta:

“Không phải là lúc cứ ngồi đặt vấn đề nữa rồi, phải dùng bàn tay mà làm cho tươi mới. Hàng chục năm qua ta ngồi ngó nhau nghi ngờ nhau, khích bác nhau cho cay cho sâu cho thật đau. Không phải là lúc ta ngồi mà cãi suông, không tin nơi nhau thế ta định nhờ ai dắt đầu. Thế giới ngày nay không còn ma quái, thần tượng tàn rồi, còn anh với tôi, chúng ta đi tới bằng cái tầm thường thôi. Làm việc đi không lo khen chê, làm việc đi hãy say và mê, cứ bắt tay gan lì chúng ta giải quyết. Mình chậm chân đi sau người ta, còn ngồi đây nghĩ lo viển vông, thắc mắc ngại ngùng biết lúc nào mới làm xong.”

Tìm về dòng sông Giôđanô sám hối

Người trẻ Nguyễn Đức Quang trong thập niên 1960 trong sáng và cao đẹp thế đó!
Phải chăng trái tim chúng ta không còn rung động nổi trước những lời ca xoáy động này? Nhìn vào gương ĐGH Gioan Phaolô II, một ông già 80 tuổi hợp thời hơn ai hết và còn đi trước thời thế nữa, khi kêu gọi mọi người hãy tìm về nhận biết lỗi lầm của mình và sám hối. Ngài đã đi đến từng quốc gia quỳ xuống xin tha thứ cho những lỗi lầm của các cái Giáo hội trong lịch sử. Ngài triệt để thực hiện Tin Mừng của Chúa Kitô: “Hãy sám hối và tin vào Tin Mừng” - “Hãy cầu nguyện để khỏi sa chước cám dỗ.”

Như vậy sám hối trở thành điều kiện tiên quyết cho việc canh tân, việc đổi mới chính mình cũng như trong Giáo Hội. Đề cao mình, giữ thể diện cho mình quá hoặc ôm ấp tự ái của mình, đến nỗi không còn biết kiểm thảo chính mình, không phục thiện trước lời xây dựng của người khác, và khăng khăng bảo thủ những cố tật của mình, chắc chắn chúng ta còn đứng xa Tin Mừng của Chúa Kitô, và lạc hậu trước con đường tiến bộ của thời đại. Dutch Sheets trong cuốn Praying for America đưa ra một hình ảnh thật biểu tượng. Ông sánh ví chúng ta như đang đi trên con tầu Titanic ngàn đời kiên cố và chúng ta vui chơi ăn uống trên boong tầu hoặc trong các phòng yến tiệc, trong lúc con tầu đang chìm dần mà chúng ta không hay biết.

Tác giả cuốn sách mới nhất này sau biến cố 11-9-2001 vừa qua, cũng đưa chúng ta đi tới quan sát hình ảnh dân Israel bạc nhược, thiếu chính nghĩa, hàng ngày kéo ra đỉnh đồi chứng kiến tên khổng lồ Gôliat đứng dưới thung lũng nguyền rủa Dân Chúa là dân hèn nhát và họ kỳ vọng tên này chửi rủa cho đã, mỏi miệng rồi sẽ bỏ ra đi và tha chết cho họ.

Quả thực Satan, tên lãnh Chúa của chủ nghĩa duy vật vô thần và duy vật hưởng thụ chính là tên Gôliat sẽ không bao giờ bỏ cuộc cả, cho tới khi Giáo Hội của Chúa tìm được những chàng tí hon Đavít đầy sủng lực, với đời sống cầu nguyện, ca ngợi và tận hiệp với Chúa, dám đứng dậy bước ra chiến trường thách thức Gôliat bằng một niềm tin sắt đá nơi Thiên Chúa, chắc chắn Giáo Hội và đất nước chúng ta mới đánh bại được tên khổng lồ Cộng Sản: "Mày mang gươm, mang giáo, cầm lao mà đến với tao. Còn tao, tao đến với mày nhân danh ĐỨC CHÚA các đạo binh là Thiên Chúa các hàng ngũ Ít-ra-en mà mày thách thức.46 Ngay hôm nay ĐỨC CHÚA sẽ nộp mày vào tay tao, tao sẽ hạ mày và làm cho đầu mày lìa khỏi thân. Ngay hôm nay tao sẽ đem xác chết của quân đội Phi-li-tinh làm mồi cho chim trời và dã thú. Toàn cõi đất sẽ biết rằng có một Thiên Chúa che chở Ít-ra-en,47 và toàn thể đại hội này sẽ biết rằng không phải nhờ gươm, nhờ giáo mà ĐỨC CHÚA ban chiến thắng, vì chiến đấu là việc của ĐỨC CHÚA và Người sẽ trao chúng mày vào tay chúng tao! " (1Sm 17:45-47)

Ở đây, hôm nay chúng ta hãy nghe thêm lời Thiên Chúa phán bảo chúng ta như đã phán dậy dân Israel trong Sách Thánh Gioen (Joel): “Nhưng ngay cả lúc này, các ngươi hãy hết lòng trở về với Ta, hãy ăn chay khóc lóc và thống thiết than van. Đừng xé áo, nhưng hãy xé lòng. Hãy trở về cùng với Đức Chúa là Thiên Chúa của anh em, bởi vì Người từ bi và nhân hậu, chậm giận và giầu tình thương.” (Gioen 2: 12-14).

Và quả thực các thầy tư tế đã đáp lại lời Ngài với lời cầu xin thành tín: “Lạy Đức Chúa, xin dủ lòng thương xót Dân Ngài! Xin đừng để gia nghiệp của Ngài phải nhục nhã và nên trò cười cho dân ngoại! Chẳng lẽ các dân ngoại được cớ mà nói: 'Thiên Chúa của chúng ở đâu rồi?'" (Gioen 12: 17).

Tập trung vào Đức Kitô

Thật mâu thuẫn và bi kịch khi nhiều tín hữu, kể cả có một số chức sắc cao cấp trong Giáo Hội lúc nào cũng đề cao, cũng nhân danh Đức Kitô để rao giảng Tin Mừng và khuyên nhủ mọi người, nhưng trong thực tế người ta lại đề cao cá nhân, lại lo thu vén tiền bạc, địa vị, quyền hành, và danh vọng để tập trung vào mình, vào tập thể mình thay vì quy hướng và tập trung tất cả tâm hồn, thể xác và danh giá cho chính nghĩa là Đức Kitô.

Câu chuyện cậu bé Đavít đánh thắng tên khổng lồ Goliat khẳng định cậu đã chiến thắng bằng chính sức mạnh là Thiên Chúa, vì suốt các ngày sống của cậu, cậu đều tập trung vào việc ca ngợi và tận hiệp với Ngài. Thiên Chúa trở thành chính nghĩa cho cuộc sống và cuộc chiến đấu của cậu. Như vậy, tất cả những nhân vật lẫy lừng trong Thánh Kinh, từ Môsê, Abraham, cho tới Thánh Phaolô, cũng như ngày nay Mẹ Têrêsa Calcutta, ĐGH Gioan Phaolô II... tất cả đều đứng chung với nhau trong một khu đất chung là Thiên Chúa, thế thì chúng ta còn có thể đứng ngoài khu đất chung này được không? Không thể đứng chung trong khu đất chung này được khi chúng ta còn mang nặng đầu óc kỳ thị, phe phái, tranh dành hoặc đè bẹp nhau. Và nơi đây chúng tôi trông mong mọi người trong Giáo Hội Việt Nam cùng noi gương Giáo Hội Hoa Kỳ lên đường tìm về khu đất đứng chung này:

“Người Công giáo Hoa Kỳ cần phải tái lập lại các điều kiện để từ những khác biệt, chúng ta phải tích cực xây đắùp nên một khu đất chung đặt niềm tin vào Chúa Giêsu Kitô như một nền móng vững chắc, được đánh dấu khả tín bằng truyền thống Công giáo sống động và được điều hướng bằng tinh thần canh tân hòa nhã, đối thoại, quảng đại và biết tham vấn một cách rộng rãi và nghiêm chỉnh.”

Kết luận

Chúng tôi xin mượn lời hùng biện của Patrick Henry được đăng trong cuốn Praying for America, để mời gọi chúng ta cùng nhau tìm về khu đất đứng chung và cùng nhau chiến đấu cho chính nghĩa Giêsu và Đất Nước chúng ta:


“Nếu chúng ta không muốn bỏ rơi công cuộc chiến đấu cao cả mà chúng ta đã từ lâu dấn thân, cũng như chúng ta đã từng thề hứa không bao giờ bỏ cuộc cho tới khi đạt được mục tiêu - chúng ta phải chiến đấu! Lời mời gọi chúng ta hãy trang bị khí giới (khí giới linh thiêng) và quy hướng về Chúa, phải thu hút chúng ta! Người ta có thể khích động là chúng ta suy yếu và không thể đương đầu được với đối thủ kinh hoàng kia đâu! Như vậy biết đến khi nào chúng ta sẽ vững mạnh hơn? Một tuần, một tháng, một năm nữa sao? Chúng ta có thể tập hợp gây thành sức mạnh bằng thái độ sống buông xuôi và bất động sao?

Chúng ta có thể nắm bắt được các phương tiện phản kháng hữu hiệu bằng kiểu nằm chờ sung rụng và ôm ấp giấc mơ hy vọng, trong lúc kẻ thù chúng ta càng ngày càng trói tay, trói chân chúng ta? Không, chúng ta không suy yếu nếu chúng ta biết tận dụng những phương cách Thiên Chúa đã đặt trong tay chúng ta để biến thành sức mạnh. Chúng ta có Thiên Chúa cao cả đang cầm nắm vận mệnh các quốc gia. Cuộc chiến này không phải dành cho những người cầu an, nhưng cho những ai tỉnh thức, chủ động và can trường.

Cuộc chiến không thể trốn tránh được nữa, thế thì hãy gọi nó tới! Thật vô ích né tránh được nó. Các nhà quý phái có thể kêu gào “Hòa bình, hòa bình” - nhưng làm gì có hòa bình. Trận chiến đã thực sự mở màn rồi!"


Đồng hương chúng ta đã đứng ngoài chiến địa! Tại sao chúng ta còn biếng nhác, còn cầu an? Nếu đời sống thực sự quý giá và hòa bình thực sự ngon ngọt, chả lẽ chúng ta lại đổi chác bằng giá của xích xiềng và làm nô dịch sao? Lạy Chúa cao cả, xin hãy cấm cản điều đó đừng xẩy ra!

(Trích Nguyệt san Diễn Đàn Giáo Dân số 5, tr, 9-12 - Đt: (714) 894-5826