Tại Sao Là Công Giáo?

(tiếp theo)

Hoàng Quý viết theo Lm. Morwood


Thiên Chúa hoạt động Trong và Qua Tất cả.


Đã cả hàng triệu năm, thực tại Thiên Chúa đã chuyển động trong và qua vũ trụ của chúng ta. Rồi ở đây, trên hành tinh bé nhỏ của chúng ta trong thái dương hệ đặc biệt này, đời sống đã khởi đầu, phát triển và thích ứng với thời điểm khi đời sống nơi con người bắt đầu có khả năng ý thức và suy tư về quyết định và lựa chọn cũng như yêu thương. Đời sống phản ánh một cách thật kỳ diệu về thực tại Thiên Chúa: đời sống theo hình ảnh Thiên Chúa!

Linh mục Morwood bảo chúng ta hãy suy tư về chúng ta là ai: một thực tại vô song mà chúng ta đặt tên là Thiên Chúa đang đến thể hiện cuộc sống nơi mỗi chúng ta. Chúng ta có dám đặt niềm tin vào chân lý nền tảng này về Thiên Chúa và về chính chúng ta, về chúng ta là ai, và về cách thức tặng phẩm đời sống mời gọi chúng ta hãy diễn đạt chân lý này không? Hậu quả của nền linh đạo này hoặc chúng ta nhìn xem mình như "những đứa con cháu của bà Evà khốn khổ và bị đuổi khỏi vườn địa đàng," hoặc như những nơi cư ngụ của thần thánh. Từ những nhận thức này sẽ dẫn đến cách thức chúng ta cầu nguyện, tôn thờ và cư xử.

Chúng ta có sử dụng niềm xác tín về sự hiện diện của Chúa đang thấm nhập vào mọi thực tại để giải thoát chúng ta ra khỏi lối sống nhị nguyên tai hại đã từng chi phối lối suy nghĩ và thái độ sống nên đặt cái nào lên trên cái nào: thiên đàng-trần thế; linh hồn-thể xác; tinh thần-xác thịt; đầu óc-trái tim; thánh thiện-trần tục; Công giáo-Tin Lành; thần thánh-nhân tính? Thiên Chúa hiện diện nơi người này hơn người kia?

Làm thế nào chúng ta có thể nhìn ra Chúa nơi mọi vật được tạo dựng? Nói cách khác, chúng ta có nhận ra tất cả mọi vật được tạo dựng là những mặc khải của Thiên Chúa ở chung quanh chúng ta không? Mặc khải này mang ý nghĩa Thiên Chúa đang nói, đang đến thể hiện chính mình nơi từng địa phương, nơi từng nền văn hóa riêng biệt, với những tư tưởng và thế giới quan độc đáo và nơi các dân tộc khác nhau. Và nhận thức vừa rồi đòi hỏi chúng ta hãy di động ra khỏi nền linh đạo độc hữu, vì từ trước tới nay ý niệm về Thiên Chúa đặt nền tảng nơi thiên đàng và chỉ được mặc khải cho một nhóm người đặc biệt thuộc Do Thái giáo và thuộc các truyền thống Kitô giáo. Và ngày nay thách thức đang đến với chúng ta với hình ảnh Thiên Chúa không bị giới hạn vào số người đặc hữu này.

Thách thức này đòi hỏi chúng ta phải đến gặp gỡ và đối thoại tốt đẹp hơn với các tôn giáo khác. Thay vì khư khư với lập trường và thái độ là Thiên Chúa ở về phía chúng ta và chỉ chúng ta ta mới nắm bắt được chân lý duy nhất, giờ đây, chúng ta cần học hỏi từ những kinh nghiệm, những tầm nhìn thâm sâu của các tôn giáo khác, để tin rằng Thiên Chúa vẫn đang tác động trong và qua tất cả mọi người chúng ta.

Cho đến ngày nay, nhiều người vẫn sống với linh đạo được xây dựng trên niềm tin quá thần thánh hóa việc Thiên Chúa thưởng hoặc phạt. Khi gặp những điều bất hạnh hoặc rủi ro, chúng ta quy cho Thiên Chúa đang thử thách và trừng phạt mình. Hình ảnh về Thiên Chúa hay trừng phạt vẫn còn tác động khá mãnh liệt nơi nhiều tín hữu. Như vậy, trước những khổ đau của con người, những thảm kịch của cuốc sống, chúng ta nghĩ gì về vai trò của Thiên Chúa?

Nền linh đạo của chúng ta phải trở nên lành mạnh hơn khi chúng ta nhận thức được rằng Chúa Giêsu đến cung ứng cho chúng ta những hình ảnh mới về chính chúng ta và về Thiên Chúa và chúng phải trở thành tin mừng cho chúng ta: Thiên Chúa đang ở đây, Thiên Chúa yêu thương chúng ta vô điều kiện, Thiên Chúa không phải là Đấng để chúng ta sợ hãi! Sau khi Ngài chết, các Thánh Sử đã diễn đạt những nền tảng của linh đạo Kitô giáo. Và những nền tảng này vẫn còn nguyên vẹn thế, trong lúc nền văn hóa, thế giới quan hoặc ý niệm về Thiên Chúa nơi chúng ta có thể đổi thay. Nếu chúng ta duy trì được một linh đạo chính cống Kitô giáo, chúng ta có thể nối kết những hiểu biết của chúng ta về Thiên Chúa, về Chúa Giêsu và về chính chúng ta theo cách thức chúng phải trung thành với những lời giảng dậy của Chúa Giêsu và với Tân Ước.

Một trong những khối đá nền tảng cho hiểu biết này vẫn còn nằm nguyên vẹn trong thư thứ nhất của Thánh Gioan: "Thiên Chúa là tình yêu, và khi anh em sống trong yêu thương, chính là anh em sống trong Thiên Chúa và Thiên Chúa sống trong anh em" (1Ga 4:16). Chúng ta phải tin tưởng nơi chính mình rằng Đấng Thần thiêng mà chúng ta gọi là Thiên Chúa là một thành phần thân thiết trong mỗi chúng ta và tình yêu chính là một diễn tả chúng ta thể hiện trước Thực Tại này. Như vậy chúng ta có một linh đạo nhập thế (down-to-earth spirituality) công nhận nhà bếp, phòng làm việc, vườn hoa, trung tâm cộng đồng, phòng ngủ - cũng như nơi thánh đường hay nhà tạm - đều thấm nhập sự hiện diện của Thiên Chúa. Và như vậy chúng ta phải công bố lên tin vui rằng những con người bình thường, đang phải vật lộn, phải chiến đấu để trung thành với những lời cam kết, với các trách nhiệm, thì không thua kém tràn đầy Thiên Chúa bằng các thánh nhân, vì chúng ta dám tin tưởng rằng Thiên Chúa là tình yêu và khi chúng ta sống trong yêu thương chính là chúng ta sống trong Thiên Chúa và Thiên Chúa sống trong chúng ta.

Chúng ta cũng tin tưởng rằng, như các tín hữu tiên khởi sống theo Lễ Hiện Xuống, thì cũng chính Thần Linh Thiên Chúa ấy đã tác động nơi Chúa Giêsu, ngày nay cũng đang tác động nơi chúng ta. Thánh Thần Thiên Chúa thấm nhập nơi chúng ta cũng như đã thấm nhập nơi Chúa Giêsu cách đây hơn hai ngàn năm. Điều khác biệt căn bản chính là Ngài nhận biết thực tại này và Ngài để Chúa Thánh Linh hành động với Ngài, trong lúc linh đạo Công giáo, như hiện nay nhiều người theo đuổi, lại tỏ ra thận trọng khi phải tin tưởng rằng chúng ta cũng được tràn đầy cùng một Thánh Thần Thiên Chúa như thế.

Như vậy chúng ta cần phải tái công bố chân lý về Lễ Hiện Xuống. Chúng ta cần phải xác định lại rằng nếu chúng ta tin Chúa Giêsu trong cuộc sống của Ngài, Ngài đã thể hiện sống động Thánh Thần tác động nơi Ngài và trong các hoạt động của Ngài, thế thì chúng ta cũng phải xác tín rằng chính cũng Thánh Thần ấy đang hoạt động nơi chúng ta. Chúng ta phải là những người tiếp nối những gì Ngài đã sống và đã làm. Và chính đó là "giáo hội" đấy, một Giáo hội bao gồm các tín hữu tin rằng mình được tràn đầy Thánh Thần, được mời gọi tiếp nối và loan truyền tin mừng đặt nền tảng nơi cuộc sống và nơi giáo huấn của Chúa Giêsu.

Kinh Thánh thật rõ ràng và đầy thách thức: "Anh em hãy tự xét xem mình có còn sống trong đức tin hay không. Hãy tự kiểm điểm. Anh em chẳng nhận thấy là có Đức Giê-su Ki-tô ở trong anh em sao? - nếu không, thực sự, anh em đã thua trong cuộc kiểm điểm này" (2Cr 13:5).

Một trong những tảng đá lớn chắn linh đạo của chúng ta đi tới chính là chúng ta không cố công sống ý nghĩa siêu việt của lời Kinh Thánh vừa rồi. Chúng ta có nhìn thấy Chúa Giêsu ở trong chúng ta và nơi anh chị em chúng ta không? Đa số các tín hữu Công giáo, kể cả nhiều tu sĩ cũng như linh mục không sống với linh đạo này. Ở đây chúng ta dừng lại nơi linh đạo của một nữ tu đang trở thành linh đạo kiểu mẫu cho Giáo hội Công giáo, đó là linh đạo của Mẹ Têrêsa Calcutta. Nền tảng của linh đạo này đặt ở chỗ làm thế nào nhìn ra được sự hiện diện của Chúa nơi người khác, nhất là nơi những con người cùng khổ.

Linh đạo của Mẹ Têrêsa được trình bầy rõ ràng và đầy đủ nhất trong cuốn sách nổi danh của Mẹ, cuốn "A simple Path" (Con đường giản dị) đã được chúng tôi dựa theo khung sườn này để đúc kết thành cuốn "Con đường yêu thương" xuất bản vào năm 1996 và hiện nay đang đăng trên tiengnoigiaodan.net. Linh đạo của Mẹ khởi đầu bằng Thinh lặng đế đi qua những tiến trình sau đây:

Thành quả của THINH LẶNG là CẦU NGUYỆN
Thành quả của cầu nguyện là TIN TƯỞNG
Thành quả của tin tưởng là YÊU THƯƠNG
Thành quả của yêu thương là PHỤC VỤ
Thành quả của phục vụ là AN BÌNH

Nói một cách, ai muốn tìm thấy an bình và hạnh phúc cho đời mình, cũng cần bước theo Mẹ khởi đầu từ đi vào thinh lặng hồi tâm để cầu nguyện. Từ đó chúng ta sẽ thấy niềm tin của mình vươn dậy để đi vào yêu thương và phục vụ những người cùng khổ. Hoặc chúng ta sẽ khởi hành từ các công tác phục vụ những người bất hạnh, để từ đó tìm tới thinh lặng, cầu nguyện, tin tưởng, yêu thương và đạt tới đích điểm là nguồn an bình trong Chúa Kitô và anh em đồng loại.

Lối đường giản dị trải qua sáu chặng vừa rồi được tóm kết lại trong công thức: TÌNH YÊU ĐI VÀO HÀNH ĐỘNG (Love in action). Được gọi là con đường, con đường ấy phải đi tới chứ không phải để dừng chân an nghỉ. Được gọi là tình yêu, tình yêu ấy phải đi vào hành động cụ thể chứ không thể dừng lại trên môi mép giả tạo. Thiên Chúa là Tình Yêu. Tình yêu ấy đã nhập thế, nhập thể để thực sự đi đến yêu thương mỗi con người chúng ta. Và đến lượt chúng ta, tình yêu của chúng ta dành cho Chúa và con người, cũng phải là tình yêu đi vào những hành động phục vụ cụ thể.

Và quả thực suốt gần 50 năm qua Mẹ và các Cộng sự viên của Mẹ đã trung tín đi theo lối đường giản dị này mà L. Vardey đã diễn tả thật chính xác rằng Mẹ đã ôm ấp ”một đức tin siêu đẳng và một tầm nhìn phi thường.” Mẹ đã từ biệt tu viện trong bầu không khí an bình và êm ấm để chấp nhận đi lang thang vào đời với hai bàn tay trắng và một trái tim hoàn toàn phó thác nơi Chúa Quan phòng. Mọi tiến triển trong nếp sống thánh thiện của Mẹ được chính Mẹ công nhận, ”đời mẹ tùy thuộc nơi Thiên Chúa và chính mẹ - nơi Ơn Thánh Chúa và ý chí của mẹ. Và bước đầu tiên tiến tới đó, chính là người ta phải biết muốn điều đó.”

Và quả thực, nhìn vào thực tế, có bao nhiêu người Công giáo, kể cả tầng lớp giáo dân cũng như giáo sĩ hiểu biết và muốn sống như Mẹ Têrêsa đã sống? Không phải chỉ có mình Mẹ nhìn ra được Chúa Giêsu hiện diện hay hiện hình nơi những người hấp hối, nơi những người đói khổ, nơi những kẻ phong cùi nằm lăn lóc bên vệ đường như những con vật kinh tởm, nhưng cả hàng ngàn, hàng chục ngàn các nữ tu, các cộng sự viên, các thiện nguyện viên của Mẹ đều nhìn ra sự hiện diện của Chúa như thế. Còn chúng ta, chúng ta có nhìn ra Chúa Giêsu vẫn đang hiện diện, đang ẩn mình nơi vợ chồng con cái, nơi anh chị em ruột thịt, nơi các người khác trong đoàn thể, nơi cộng đoàn, chỗ sở làm, nơi linh mục tu sĩ hay nơi anh chị em giáo dân? Chắc chắn, nếu chúng ta nhìn ra được Chúa hiện diện như thế, lối cư xử của chúng ta sẽ khác biệt với lối sống hiện nay của chúng ta.

Tuy nhiên, để nhìn ra được Chúa Giêsu hiện diện nơi người khác như thế, không phải chỉ một mình chúng ta muốn là được đâu, nhưng hơn thế, chúng ta cần đến Ơn Thánh Chúa. Và để được Thánh Thần Chúa tác động trong chúng ta, chúng ta phải học với Mẹ Têrêsa biết dành ra những giờ phút đi vào sống thinh lặng và cầu nguyện. Từ đây chúng ta sẽ nhìn ra được Chúa (tin Chúa), yêu thương Chúa và mong muốn phục vụ Chúa nơi đồng loại. Từ đây chúng ta sẽ cảm nhận được cuộc sống của mình tràn đầy an bình và hạnh phúc, dù sống giữa những thiếu thốn vật chất, những khổ đau bệnh tật.

Mẹ Têrêsa và các nữ tu của Mẹ hàng ngày dành ra hai giờ cầu nguyện trước Thánh Thể trước khi đi phục vụ và sau khi phục vụ trở về nhà. Mẹ Têrêsa là một phụ nữ thuộc loại giầu có nhất của thế giới với hàng trăm cơ sở khắp thế giới, thế mà lúc Mẹ nằm xuống, Mẹ vẫn chỉ có hai bộ quần áo và một đôi dép lẹp xẹp. Nhưng chắc chắn, không ai có một tấm lòng yêu thương đồng loại hơn Mẹ được. Tấm lòng của Mẹ giầu có nhất thế giới đấy.

Và một lần nữa, linh mục Morwood nhắc nhở các tín hữu Công giáo chúng ta nắm vững ý nghĩa của cụm từ "Chúa Giêsu sống trong tôi" và tin những gì mình tuyên xưng như thế, chỉ khi đó chúng ta mới tiến tới được nền linh đạo chính cống Kitô giáo. Với không niềm xác tín này, dù chúng ta có tỏ ra là những người sùng đạo, và trung thành tuân theo giáo lý cũng như giáo luật, nhưng thực sự chúng ta chưa đi theo nền linh đạo đích thực của Chúa Giêsu.

Chính Thánh Phaolô cũng đã xác quyết: "Tôi sống đó, nhưng không còn phải tôi sống nữa, chính Chúa Kitô sống trong tôi" (Gl 2:20). Câu nói đó đã được các người Công giáo chúng ta nghe hàng trăm lần rồi trong suốt cuộc sống. Tuy nhiên nhiều người Công giáo lại chỉ nhìn nhận những lời nói đó không phải nói cho mình, nhưng cho các tu sĩ, các linh mục hoặc các thánh nhân.

Một thách thức cho mỗi người Công giáo chúng ta, hoặc cho mỗi Kitô hữu là đây: bất cứ khi nào chúng ta nói về Chúa Giêsu trong cuộc đời Ngài đem chia sẻ Thánh Thần của Ngài cho người khác, chính là chúng ta nói về chúng ta cũng phải sống như Ngài. Ngay lập tức, những ai nghe chúng ta nói thế, hoặc viết thế, chúng ta sẽ bị lên án là phạm thượng. Tại sao thế? Chỉ vì Chúa Giêsu là Vị Thiên Chúa, còn chúng ta chỉ là con người.

Đa số các tín hữu có những nhận thức như thế đấy. Nhận thức này đang thống lãnh tầm suy nghĩ của các tín hữu Công giáo đại chúng hiện nay. Kết quả là sứ điệp Kitô giáo bị chận lại từ gốc rễ: các tín hữu Kitô giáo chưa nghiêm chỉnh nhìn nhận thực tế và những ý nghĩa thâm sâu hàm chứa trong câu "cuộc sống của Chúa Giêsu sống trong tôi," vì họ cho ngay rằng Chúa Giêsu sống được như thế vì Ngài là Thiên Chúa. Trong khi đó Chúa Giêsu muốn đến sống trong các tín hữu thực sự để họ đem chia sẻ, đem phân phát sức sống của Ngài cho những người chung quanh.

(còn tiếp một kỳ: Tầm Nhìn Mới về Đời sống)