Tại Sao Là Công Giáo?

Linh Giao

LTS. Song song với mục Diễn Đàn Tín Hữu đang mổ xẻ đề tài 'danh xưng Cha/Con, coi như là chuyện nhỏ, chuyện 'ruồi bu', nhưng thực chất lại là nguồn gốc 'tác sinh' ra 'Hội Chúng Quyền Lực' trong Giáo Hội Việt Nam, thì trong mục Quan Điểm này, chúng tôi làm khơi dậy đề tài quan trọng: đi tìm Khu Đất Đứng Chung cho Giáo Hội Việt Nam. Tất cả trọng tâm của chúng ta hướng vào đó, để:


thay vì tranh chấp, chúng ta tìm về hòa hợp,

thay vì đối chọi, chúng ta tìm về đối thoại,

thay vì chia lìa, chúng ta tìm về hiệp nhất,

thay vì cố thủ, chúng ta mở rộng đôi tay đón nhau là anh em,

thay vì quy chiếu về mình, chúng ta quy chiếu về Chúa, về Giáo Hội.


* Xu hướng thời đại

Vào những năm cuối thế kỷ 20, kể từ khi xuất hiện hệ thống truyền thông trên mạng lưới, thế giới chuyển biến theo một tốc độ mau lẹ như chưa từng thấy trong lịch sử. Thế giới càng ngày càng xích lại gần nhau, càng liên hệ tới nhau, càng liên minh với nhau (xin xem loạt bài 'Giáo Hội Trên Mạng Lưới'). Nằm trong xu hướng thời đại này, Giáo Hội Công Giáo cũng không thể đi ra bên ngoài khỏi quỹ đạo này. Xu hướng thời đại này không thể quay trở lui được nữa. Thế thì, được Chúa Kitô trao cho nhiệm vụ làm ngôn sứ, tư tế và vương đế, Giáo Hội không thể đi sau thế giới được nữa, nhưng phải nhìn ra dấu chỉ của Ngài để mau lẹ vươn lên phía trước thi hành các nhiệm vụ Ngài đã uỷ thác.

Muốn thế, Giáo Hội không thể nặng nề về cơ chế, về phẩm trật, về hình thức, nhưng phải mau lẹ về thần khí. Muốn gối đầu ngọn sóng hướng dẫn thời đại, Giáo Hội phải đào tạo cấp thời được nhiều tinh binh đầy sủng lực. Mặt trận của thời đại mới này không còn là mặt trận quy ước nữa với các đồn bốt kiên cố, các binh đoàn hùng hậu, các chiến lược cổ điển để đối phó với nạn khủng bố, nhưng phải áp dụng chiến thuật mới với các toán tinh binh xung kích, các khí giới gọn nhẹ, các tình báo bén nhậy, các kỹ thuật tác chiến tân kỳ.

Satan đang áp dụng tối đa chiến thuật đánh khủng bố, đánh tự sát, thế mà Giáo Hội không lo xoay chiều tác chiến cho thích ứng, như vậy làm sao đương đầu được với chiến lược khủng bố tinh thần. Thế giới đang thất điên bát đảo với nạn khủng bố, phải chăng Giáo Hội thoát được hiểm họa này không, hay cũng đang lâm vào các cơn khủng hoảng trầm trọng đó?

Nhìn vào hiện tình Giáo Hội, cơn khủng hoảng về lạm dụng tình dục của giới giáo sĩ tại Hoa Kỳ đang làm rung chuyển và đảo điên cơ chế của Giáo Hội. Phải nhìn nhận ra đây chính là đòn cảnh báo của Thiên Chúa. Đền thờ Giêrusalem thời xưa do vua Salomon xây dựng vĩ đại sang trọng nhất thế giới - từ trước cho tới hậu thế không ai sánh bằng - để thờ phượng Thiên Chúa, nhưng rồi vào cuối triều đại của mình, vua Salomon và dân Do Thái quay ra tôn thờ ngẫu tượng, thế là Thiên Chúa cũng đã dùng tay ngoại bang san bằng công trình siêu đẳng này.

Giáo Hội Hoa Kỳ là một Giáo Hội nổi tiếng thế giới về các hoạt động bác ái và sùng đạo..., nhưng rồi cũng chính Giáo Hội này phạm phải những lỗi lầm nghiêm trọng, vì hàng tư tế có nhiều người quay ra thờ ngẫu tượng tình dục và nhiều giáo sĩ cao cấp che đậy, bưng bít cho đàn em sa lầy trong vũng lầy 'êm ái' vô luân này. Lần này, phải chăng Thiên Chúa đang dùng truyền thông và tòa án Hoa Kỳ cảnh báo Giáo Hội?

Và một loạt các cơn khủng hoảng được ví như những trận khủng bố đang gây chấn động và đổ vỡ cho Giáo Hội Hoa Kỳ và Giáo Hội hoàn vũ. Từ đây, một cuộc cách mạng đang bùng nổ trong Giáo Hội đòi hỏi Giáo Hội phải duyệt xét lại chính mình, kiểm điểm chính mình, nhận lỗi về chính mình, để rồi dứt khoát phải thay đổi chính mình. Theo những kết quả điều tra do Hội Đồng Giám Mục Hoa Kỳ công bố, Giáo hội Hoa Kỳ đã phạm nhiều sai lầm trong việc cẩu thả thâu nhận chủng sinh và đào tạo chủng sinh thành những công chức cai trị và giai cấp (xin xem các bài viết của Voice of the Faithful), hơn là thành những mục tử chăn dắt đoàn chiên của Chúa và tôn thờ Ngài.

Với lối đào tạo giáo sĩ và thi hành mục vụ đặt trọng tâm vào thánh đường, vào cơ cấu, vào phẩm trật trong quá khứ và hiện tại đang mất nhiều hiệu lực, thì phải chăng Giáo Hội không cần xoay chiều đào tạo và giáo huấn thích ứng cho các mục vụ ngoài thánh đường và trên không trung (phát thanh, truyền hình, mạng lưới)?

Giáo Hội trên không trung ngày nay đang do giáo dân tự nguyện đứng ra điều hành hơn là giáo sĩ. Điển hình như tại vùng Orange County, thủ đô tị nạn cộng sản, hiện nay có khoảng mười chương trình phát thanh 'đạo', thì có tới chín chương trình do giáo dân điều động, trong khi chỉ có một chương trình do các linh mục điều hành. Mạng lưới do giáo dân mở ra khá nhiều, trong khi đó hầu như không có mạng lưới nào do giáo sĩ điều hành. Trước cảnh tương phản đó, Giáo Hội Việt Nam đi về đâu nếu không tìm ra Khu Đất Đứng Chung cho các thành phần trong Giáo Hội trong kỷ nguyên mới này? (xin xem bài Quan Điểm: 'Đi tìm Khu Đất Đứng Chung Công Giáo')

* Giáo Hội theo cái nhìn của Linh mục Tiến sĩ Henri Nouwen

Theo xu hướng của các nhà thần học và tu đức ngày nay, đặc biệt linh mục tiến sĩ thần học Henri Nouwen đang hướng chúng ta về xây dựng Giáo Hội thiên về Thần Khí hơn là cơ chế. Đọc tập sách nhỏ 'Những nhà lãnh đạo của thế kỷ 21' của ngài, chúng ta nhận ra Giáo Hội Hoa Kỳ, trong đó có chúng ta, đã và đang sa vào ba chước cám dỗ trong sa mạc.
Đa số chúng ta không vượt qua cơn cám dỗ đầu tiên về ham muốn đủ thứ thể xác như ăn uống, tiền tài, tình dục.
Tiếp tới cơn cám dỗ thứ hai, nhiều người, nhất là các người có máu mặt, ít ai thắng lướt được tham muốn danh lợi, tiếng tăm.
Và tới cơn cám dỗ thứ ba, nhiều người trong tầng lớp lãnh đạo trong Giáo Hội còn khó vượt qua hơn nữa, đó là ham muốn quyền hành, ảnh hưởng.
Trước những cơn cám dỗ này, Chúa Giêsu đã chiến thắng bằng cầu nguyện, chay tịnh và sống lời Thiên Chúa. Từ đây linh mục tiến sĩ thần học Nouwen đề nghị chúng ta cần phải tuân thủ các kỷ luật tự giác áp dụng cho chính mình:
cầu nguyện chiêm niệm
nhận tội và tha thứ
suy niệm thần học.

Trong phần kết luận của cuốn sách nhỏ này, linh mục Nouwen tổng kết:


"Việc tôi di chuyển từ Harvard đến l'Arche (cộng đồng của những người tâm thần) đã giúp tôi đi tới nhận thức mới rằng những suy nghĩ của riêng tôi trước đây về đường lối lãnh đạo Kitô giáo đã bị các tham vọng muốn mình nổi bật, mình danh tiếng, mình quyền uy tác động mãnh liệt. Từ trước tới nay tôi vẫn chủ trương làm thế nào mình phải nổi bật, phải danh tiếng và phải nắm nhiều uy quyền mới là những nhân tố của một mục vụ hiệu năng. Tuy nhiên, sự thật không phải thế, đó chỉ là những cám dỗ chứ không phải ơn gọi. Chúa Giêsu hỏi chúng ta, "Con có yêu mến Cha không?"

"Chúa Giêsu sai chúng ta ra đi như những kẻ chăn chiên và Ngài hứa ban cho chúng ta một nếp sống, mà chúng ta phải không ngừng giơ tay ra, để được Ngài dẫn dắt đến những nơi chúng ta thường không muốn tới. Ngài đòi hỏi chúng ta phải thay đổi nhãn quan từ ham muốn nổi bật tới nếp sống cầu nguyện, từ những lo lắng sao cho mình nổi tiếng với các mục vụ tập thể và cộng đồng và từ quan niệm lãnh đạo xây dựng trên quyền uy tới một thái độ lãnh đạo chú tâm xem Chúa muốn dẫn dắt chúng ta và dân của Ngài đi theo đường hướng nào.

"Các tín hữu của l'Arche đang chỉ cho tôi nhìn ra những đường hướng mới. Tôi là kẻ học hành mê muội (slow learner). Những mô thức cũ đã chứng tỏ là hiệu năng, giờ đây dễ gì tôi từ bỏ được. Nhưng khi tôi nghĩ về nhà lãnh đạo Kitô giáo của thế kỷ 21, tôi tin rằng từ những người tôi ít kỳ vọng nhất để học hỏi được điều gì mới, thì thực ra họ đang vạch vẽ lối đường cho tôi đi. Tôi hy vọng và nguyện xin những gì tôi đang học được trong nếp sống mới này, không phải chỉ trở thành hữu ích cho tôi, nhưng còn là điều gì đó cũng tốt đẹp cho các bạn, để từ đó các bạn biết nhìn ra thế nào là nhà lãnh đạo của tương lai.

"Điều tôi vừa trình bầy, thật rõ ràng chẳng có gì mới mẻ cả, nhưng tôi hy vọng và nguyện xin những gì các bạn đã nhìn ra về một thuật lãnh đạo Kitô giáo truyền thống và cổ điển nhất, giờ đây hãy còn là một viễn ảnh đang chờ đợi chúng ta phải thể hiện trong tương lai.

"Tôi để lại cho các bạn hình ảnh về nhà lãnh đạo cổ điển với đôi bàn tay rộng mở đang chọn một lối chuyển động đi xuống. Đó là hình ảnh về một nhà lãnh đạo biết cầu nguyện, biết thương cảm và gây được niềm cậy tin. Cầu mong hình ảnh này đổ tràn đầy tâm hồn các bạn niềm hy vọng mới, can đảm mới và tin tưởng mới khi các bạn bước chân vào kỷ nguyên mới."


* Giáo Hội là ai?

Bác sĩ James Muller, người đoạt giải y khoa Nobel và đang là chủ tịch của phong trào Voice of The Faithful, đã viết trong bài 'Biến đổi đức tin' (xem mục Tài Liệu Đặc Biệt) kể lại việc hội họp của nhóm tại nhà thờ St. John ở Boston có thể gây khó xử cho linh mục quản nhiệmTom Powers. Sau khi nhóm ngỏ ý muốn dời địa điểm đi nơi khác, linh mục quản nhiệm thẳng thắn trả lời: "Không sao, các vị vẫn tiếp tục họp ở đây đi, vì chính quý vị là Giáo hội mà".


Như vậy Giáo Hội là ai? Chắc chắn câu trả lời của vị linh mục quản nhiệm Tom Powers không mang ý nghĩa về một Giáo Hội cơ cấu, nhưng về Giáo Hội như một Thân Thể huyền nhiệm của Chúa Kitô. Mỗi tín hữu đều là chi thể của Thân Thể Chúa Kitô và như vậy đều là thành phần trong Giáo Hội. Câu trả lời của vị linh mục này không nhắm đến khía cạnh thể chất của Giáo hội với cấu trúc bên ngoài, nhưng nhắm đến khía cạnh thiêng liêng của Giáo Hội. Giáo Hội Chúa trước khi là một cơ cấu, Giáo Hội ấy đã là thần khí trong ngày Lễ Hiện Xuống, khi Chúa Giêsu ban Thánh Thần cho khoảng 120 người có mặt trong căn nhà trên lầu. Giáo Hội được hình thành từ giây phút ấy.

Sau khi nhận được tràn ngập Chúa Thánh Linh rồi, mọi người, trong đó có Mẹ Maria, các tông đồ và các tín hữu đều tuốn đi khắp nơi loan báo Tin Mừng của Chúa Kitô. Rồi trong giờ phút về trời, Chúa Giêsu ban bố Đại Lệnh Truyền cho Giáo Hội phải thi hành sứ mệnh loan báo Tin Mừng cho thế giới. Như vậy Giáo Hội cơ cấu chỉ có ý nghĩa khi đôn đốc, thúc đẩy mọi tín hữu loan báo và sống Tin Mừng, chứ không phải tập trung quyền uy để bao cấp quản trị Giáo Hội và hạn chế công việc loan báo và sống Tin Mừng của mọi tín hữu, nhất là các tín hữu giáo dân chiếm tuyệt đại đa số trong Giáo Hội. Giáo Hội càng nặng phần cơ chế, càng nhẹ phần thần khí. Chúa Cha đang đi tìm kiếm các tín hữu thờ phượng Ngài trong thần khí và trong sự thật hơn là trong cơ chế (Ga 4:23).

Trở lại với bài Tin Mừng Chúa Giêsu gặp gờ nàng thiếu phụ Samaria bên bờ giếng Giacóp (Ga 4), Ngài đã công bố Giáo Hội Không Trung ngay từ thời đó rồi. Đây, chúng ta hãy nghe Ngài đối đáp với nàng thiếu phụ: "Này chị, hãy tin tôi: đã đến giờ các người sẽ thờ phượng Chúa Cha, không phải trên núi này hay tại Giê-ru-sa-lem. Các người thờ Đấng các người không biết; còn chúng tôi thờ Đấng chúng tôi biết, vì ơn cứu độ phát xuất từ dân Do-thái. Nhưng giờ đã đến -và chính là lúc này đây- giờ những người thờ phượng đích thực sẽ thờ phượng Chúa Cha trong thần khí và sự thật, vì Chúa Cha tìm kiếm những ai thờ phượng Người như thế. Thiên Chúa là thần khí, và những kẻ thờ phượng Người phải thờ phượng trong thần khí và sự thật" (Ga 4:21-24).

Việc thờ phượng Chúa Giêsu nói ở đây không còn câu nệ ở nhà thờ vật chất, nhưng chính yếu ở nơi nhà thờ tâm linh, bất cứ ở không gian nào, thời gian nào.Việc thờ phượng Chúa không còn bị hạn chế trong một nơi chốn nào, một thời gian nào. Không trung trở thành đền thờ của Chúa để mọi tín hữu đến thờ phượng Ngài trong thần khí và sự thật. Chính Ngài trở thành đối tượng thờ phượng duy nhất để mọi tâm hồn đến với Ngài. Hãy thờ phượng Ngài bằng cách tập trung vào Ngài, chúc tụng Ngài, nối kết với Ngài, thông hiệp với Ngài. Ngài trở thành Nước Hằng Sống và chân lý cho mọi tín hữu đến kín múc, với không phân biệt nam hay nữ, giáo sĩ hay giáo dân. Sự thật, chân lý không gì khác hơn là chính Ngài, chính Lời Ngài = Lời ban Sự Sống.

Thế thì Giáo Hội Không Trung vào thời điểm này là gì nếu không phải Giáo Hội phải tập trung mọi cố gắng, mọi nỗ lực, mọi tài trí, mọi phương tiện, mọi nhân sự vào việc hướng dẫn, và cổ động cho mọi tín hữu của Chúa Kitô phải đi vào công việc thờ phượng Chúa Cha trong thần khí và trong chân lý ngay từ giờ phút này. Không chần trừ được. Không chậm trễ được nữa. Giáo Hội phải hướng giáo dân về nhà thờ không gian nhiều hơn là nhà thờ trên mặt đất trong thời đại điện toán hôm nay. Giáo Hội của Chúa Kitô là Giáo Hội tiến theo thần khí và sự thật là Tin Mừng của Chúa Kitô. Và như vậy, Giáo Hội của Thánh Thần Chúa là Giáo Hội khai phóng chứ không phải Giáo Hội nặng nề cấu trúc, phẩm trật và hình thức. Không tiến mau lẹ lên theo lời công bố của Chúa Kitô ở trên, Giáo Hội của Ngài sẽ bị thế giới trần tục trên không trung đè bẹp. Lỗi lầm ấy sẽ về tay ai?

Mùa Chay 2004-03-31